Επομένως, έχει έρθει η στιγμή να δοκιμάσουμε κάτι διαφορετικό

και είναι ξεκάθαρο ότι, για τους καλύτερους και τους χειρότερους λόγους, η σημερινή Ελλάδα βρίσκεται στην ιδανική θέση για να επιχειρήσει κάτι τέτοιο. Ας αφήσουμε επιτέλους τους παλιούς βασιλιάδες στην άκρη και ας δώσουμε στους απλούς πολίτες πραγματική πολιτική εξουσία. Άλλωστε, ποιος πιστεύει στ’ αλήθεια ότι θα κάνουν χειρότερη δουλειά από όσους εκλέγαμε μέχρι τώρα;

Στην Αρχαία Ελλάδα η διέξοδος της κρίσης

Ο Αλέξης Τσίπρας όφειλε

...Η αρχαία ελληνική δημοκρατία θα είναι πάντοτε κάτι ριζικά διαφορετικό από την «αντιπροσωπευτική» δυτική, τη θεμελιωμένη στο «ατομικό δικαίωμα» και όχι στο «κοινόν άθλημα».

Η διαφορά δεν σημαίνει οπωσδήποτε αντιπαλότητα ή εχθρότητα. Αλλά η σκόπιμη εξάλειψη της διαφοράς είναι έγκλημα, που στερεί την ανθρωπότητα από δυνατότητες ζωτικών επιλογών, από πλούτο πολύτιμο ανοιχτών δυνατοτήτων προσανατολισμού. Ο ελληνικός τρόπος του βίου ήταν πάντοτε κοινωνιοκεντρικός, ο δυτικός θωρακισμένα ατομοκεντρικός. Ελληνική είναι η προτεραιότητα (άθλημα και ρίσκο) της σχέσης, δυτική η σιγουριά της σύμβασης. Η αλήθεια για τον Έλληνα είναι εμπειρική - κοινωνούμενη βεβαιότητα, για τον Δυτικό τεκμηριωμένη νοητική «πεποίθηση».

Δεν είμαστε ούτε ανώτεροι ούτε υπέρτεροι. Ήμασταν κάποτε διαφορετικοί. ...

Το παιχνίδι έχει τελειώσει. Επιτελεύτια θα παραμείνει η εικόνα των συλλαλητηρίων που οργανώθηκαν για την υποστήριξη του «ναι»: η «καλή κοινωνία» των Αθηνών, κομμωτηριασμένη, μακιγιαρισμένη, σικάτη, με υψωμένες τις δαχτυλιδοφορτωμένες γροθίτσες των κυριών, να τσιρίζει υστερικά: Ε-βρώ-πη, Ε-βρώ-πη! Ευρώπη σημαίνει χρήμα, πακέτα επιδοτήσεων, «προγράμματα» για τις κομματικές ατσίδες – Ευρώπη λοιπόν, κι ας πάει και το παλιάμπελο, η Ελλάδα.

Ο Αλέξης Τσίπρας όφειλε να λογοδοτήσει σε έναν αφελληνισμένο λαό για την υπεράσπιση μιας ακατανόητης, για όλους πια, ελληνικότητας.

Χρήστος Γιανναράς

Μετράει το συναίσθημα...

που δημιούργησε η μάχη που δώσαμε επί επτά μήνες, διεκδικώντας το δίκιο του ελληνικού λαού.

(Η μοναδική αποστροφή του Αλ.Τσίπρα στο debate που δίνει μια μικρή ελπίδα ότι δε τέλειωσε ακόμα...)

Ύστατη έκκληση

(in English)(en castellano)(em português)(in Deutsch)(en français)(in italiano)(en català)(en galego)(en euskera)(en asturianu)(en aragonés)(en Esperanto)

Αυτή είναι παραπάνω από μια οικονομική και καθεστωτική κρίση: είναι μια κρίση πολιτισμού

Οι Ευρωπαίοι πολίτες, στη μεγάλη τους πλειονότητα, πιστεύουν ότι η σημερινή καταναλωτική κοινωνία μπορεί «να βελτιωθεί» (και πρέπει να το κάνει) στο μέλλον. Ταυτόχρονα, σημαντικό μέρος των κατοίκων του πλανήτη ελπίζουν ότι θα προσεγγίσουν τα δικά μας επίπεδα υλικής ευημερίας. Ωστόσο, το επίπεδο παραγωγής και κατανάλωσης επιτεύχθηκε μέσα από τη κατασπατάληση των φυσικών και ενεργειακών πόρων, και τη διάρρηξη των οικολογικών ισορροπιών της Γης.

Τίποτα από όλα αυτά δεν είναι κάτι νέο. Οι πιο διορατικοί ερευνητές και οι επιστήμονες εκπέμπουν στοιχειοθετημένα σήματα κινδύνου από τις αρχές της δεκαετίας του 1970 του εικοστού αιώνα: αν συνεχιστούν οι παρούσες αναπτυξιακές τάσεις (στην οικονομία, στη δημογραφία, στην εκμετάλλευση των φυσικών πόρων, στη παραγωγή ρύπων και στην αύξηση των ανισοτήτων) το πιο πιθανό αποτέλεσμα για τον εικοστό πρώτο αιώνα είναι η πολιτισμική κατάρρευση.

Σήμερα πληθαίνουν οι ειδήσεις που δείχνουν ότι ο δρόμος της ανάπτυξης οδηγεί ήδη σε μια γενοκτονία σε αργή κίνηση. Η μείωση της διαθέσιμης φτηνής ενέργειας, τα καταστροφικά σενάρια κλιματικής αλλαγής και οι γεωπολιτικές εντάσεις για τους φυσικούς πόρους δείχνουν ότι οι τάσεις προόδου του παρελθόντος γίνονται κομμάτια.

Μπροστά σε αυτή τη πρόκληση δεν αρκούν οι διακοσμητικοί εξορκισμοί της αειφόρου ανάπτυξης, ούτε το απλό στοίχημα των οικολογικών τεχνολογιών, ούτε η υποτιθέμενη «πράσινη οικονομία» που καλύπτει την γενικευμένη εμπορευματοποίηση των φυσικών αγαθών και των οικοσυστημικών υπηρεσιών. Οι τεχνολογικές λύσεις, τόσο στην περιβαλλοντική κρίση όσο και στην ενεργειακή παρακμή, είναι ανεπαρκείς. Και επιπλέον, η οικολογική κρίση δεν είναι ένα επιμέρους ζήτημα αλλά είναι καθοριστικής σημασίας για όλες τις πτυχές της κοινωνίας: διατροφή, μεταφορές, βιομηχανία, δόμηση, πολεμικές συγκρούσεις… Πρόκειται, σε τελική ανάλυση, για τη βάση της οικονομίας μας και της ζωής μας.

Δεν φοβηθήκατε λιγάκι;

Πολύ αργότερα, ομολογώ ότι ένιωσα έναν φόβο απροσδιόριστο, αλλά για λίγο. Δεν είμαι πια ο ίδιος. Δεν θα νοιαστώ ποτέ για χρήματα -όχι ότι με ενδιέφεραν ιδιαίτερα-, ούτε για τα γεράματά μου ούτε μήπως δεν προικίσω την κόρη μου ούτε μήπως δεν έχει να σπουδάσει. Όχι, μετά από αυτό που είδαν τα μάτια μου: φτωχούς, καταφρονεμένους να ψηφίζουν ελευθερία κι όχι την αγωνία για τις λιγοστές καταθέσεις τους. Αυτοί με έκαναν να μη φοβάμαι. Ναι, ο Κλεονάκος δεν τρομάζει πια ούτε από δραχμή ούτε από λιμό ούτε από σεισμό. Το σημαντικότερο όλων είναι οι άνθρωποι, εκεί αξίζει να επενδύεις. Καθώς ωριμάζουμε συνειδητοποιούμε το ανύπαρκτο μέγεθος της ατομικότητας και ότι είμαστε αναπόσπαστο μέρος μιας ολότητας. Γιατί άραγε η κάθε μέλισσα είναι πρόθυμη, χωρίς να προηγηθεί καμιά σκέψη, να θυσιαστεί για την αγέλη της; Οι πρώτες 500 πεθαίνουν όχι από γενναιότητα ή πολιτική απόφαση, αλλά γιατί γνωρίζουν καλά ότι αν τελικά επιβιώσει η αγέλη θα ζήσουν μέσω των παιδιών τους. Όλα τα παιδιά που έρχονται είναι τα παιδιά ημών, των προηγούμενων. Αν φερθούμε σαν τις μέλισσες θα σώσουμε τη χώρα. Όλοι μαζί μπορούμε να κουνήσουμε τη γη από τη θέση της. Τώρα πια δεν γίνεται να κάνουμε πως δεν το ξέρουμε. Μην το ξεχάσουμε, μην επιστρέψουμε στις ψευτοασφάλειές μας...

Κλέων Γρηγοριάδης

Μόνοι μας οι Έλληνες επιλέγουμε...

Οι καιροί είναι πονηροί, αλλά οι Έλληνες, με πείρα και πάθη αιώνων, πρέπει να έχουν πάντα ανοιχτά, πάντα άγρυπνα τα μάτια της ψυχής.

Πέρα από ρητορείες και ιδεολογήματα δημόσιας κατανάλωσης, η Ελληνική φιλοσοφία αναζητούσε πρωτίστως την αλήθεια, κι αυτός ο πόθος διέπλαθε ελεύθερους ανθρώπους. Ανθρώπους που μπορούσαν να αγωνισθούν, να υπομείνουν, να αγαπήσουν, να πεθάνουν και να αναστηθούν.

Στις κορυφαίες στιγμές της ιστορίας αρνήθηκαν τον άρτο της εξάρτησης και του εξευτελισμού, και προτίμησαν το ψωμί του ιδρώτα τους. Δεν υπήκουσαν στον φόβο, γιατί είχαν λόγο για την αιωνιότητα, λόγο που δεν τον χωρούσαν οι εχθροί τους—Πέρσες, Άβαροι, Οθωμανοί, Ιταλο-γερμανικός άξονας. Δεν φοβήθηκαν ούτε τους κάθε λογής Εφιάλτες και δοσίλογους που ξεφύτρωναν ανάμεσά τους.

Δεν ήταν κλεισμένοι στον εαυτό τους, αλλά αληθινοί κοσμοπολίτες, για τους οποίους "εθνικό" είναι το αληθινό.

Έτσι έγιναν φως και έδωσαν φως, ώστε να εμπνέεται η Ευρώπη και ο κόσμος όλος την αυταπάρνηση και την πίστη, την αρετή και την τόλμη που θέλει η ελευθερία.

Όμως, υπάρχουν δύο Ευρώπες: η Ευρώπη των ελεύθερων και δημιουργικών πνευμάτων, και η Ευρώπη των κερδοσκόπων και τοκογλύφων, το κακότεχνο αυτό μόρφωμα του μαμωνά της αδικίας, που έρχεται σήμερα να χειραγωγήσει και να αφαιμάξει λαούς και τόπους.

Σ' αυτό πιεζόμαστε εδώ και πολλά χρόνια να υποταχθούμε πλήρως και άνευ όρων. Ώστε να χτισθεί μια νέα Ελλάδα, τραγικά εκποιημένη, και ένας νέος Έλληνας, φθηνός και εξαγοράσιμος, δεμένος στο άρμα μιας παγκόσμιας ολιγαρχίας.

Δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε και τούτο: ότι μήτε η Ευρώπη μήτε άλλος κανείς άνθρωπος μπορεί να μας σώσει ή να μας καταστρέψει. Μόνοι μας οι Έλληνες επιλέγουμε και κατεργαζόμαστε τη σωτηρία ή τον αφανισμό μας. Θέλει προσωπικό μόχθο και άσκηση να μάθεις να είσαι ελεύθερος άνθρωπος.

Στώμεν καλώς. Στην πέτρα της σιωπής και της προσευχής ας ακονίσουμε τον νου και την καρδιά μας. Ας ανασύρουμε τα μηνύματα του παρελθόντος, τις σημερινές μας ευθύνες και τις πραγματικές μας δυνάμεις. Έτσι θα απαντήσουμε γόνιμα στην πρόκληση και στην πονηρία των καιρών μας.

Ιερά Μονή Κουτλουμουσίου

Ένα απρόσμενο λαϊκό ήθος

Μεθοδικά διεφθαρμένη και εξηλιθιωμένη με την ποδοσφαιρολαγνεία και τον κρατικό τζόγο η ελλαδική κοινωνία, άγλωσση, ανιστόρητη, με πουλημένη την ψυχή της στη λατρεία του μαμωνά, έδειχνε να εγγυάται ένα θρίαμβο σαρωτικό του «ναι»: την απόλυτη κατάφαση στο χρήμα, στην καταναλωτική υστερική μονοτροπία. «Ναι» στον εκβιασμό των παντοδύναμων αγορών, στην πρόκριση του ειλωτισμού με μόνη προσδοκία τον παρά. Η θηλιά στον λαιμό (οι κλειστές τράπεζες ωμή τρομοκρατία), το φάσμα της λιμοκτονίας να παραμονεύει στο επόμενο εικοσιτετράωρο. Και μέσα σε αυτές τις εξωφρενικές συνθήκες, η παρακμιακή ελλαδική κοινωνία έκανε την έκπληξη: Χωρίς εξάρσεις, χωρίς επαναστατικές ιδεοληψίες, σεμνά, ήρεμα, σοβαρά, το 62% του λαού είπε «όχι». Και οι μανιασμένοι κοσμοκράτορες αφηνίασαν.

Μέλλον ευρωπαϊκό και μέλλον των Ελλήνων

Πλέω σε πελάγη ευτυχίας μετά το «όχι»

Ο κόσμος ολόκληρος χόρευε στους δρόμους την Κυριακή το βράδυ και όχι μόνο οι Έλληνες. Πλέω σε πελάγη ευτυχίας! Η ομορφιά της ψήφου είναι ότι έχουμε ένα καθαρό «όχι». Δεν είναι ένα «ναι στη δραχμή», δεν είναι «ναι στο έθνος» ή ακόμα «ναι στο οικονομικό χάος που μπορεί να ακολουθήσει». Δεν στηρίζεται σε υπολογισμούς προσωπικού οφέλους, είναι απλά ένα ηχηρό «όχι». Σημαίνει «φτάνει!», «αρκετά!». Φτάνει πλέον ο εξευτελισμός, φτάνει η διαρκής υποταγή των ανθρώπινων δυνατοτήτων μας στην ανοησία του χρήματος. Ελπίδα, οργή και αξιοπρέπεια έχουν αναδυθεί, προκειμένου να αμφισβητήσουν την τύφλωση και την αυτάρεσκη βλακεία των εκπροσώπων του κεφαλαίου. Κανείς δεν ξέρει τι θα συμβεί, καθώς το κεφάλαιο ανταποδίδει τα χτυπήματα, αλλά αυτό είναι ένα μεγάλο και θαυμάσιο «όχι». Ας χορέψουμε λοιπόν!

Η Εφημερίδα των Συντακτών

Αν δεν τολμήσουμε, δεν έχει νόημα να ζούμε.

• Όχι ή ναι;

Η Ελλάδα με το «όχι» έγραψε ιστορία. Μέσα στην Ευρώπη και μέσα στο ευρώ, αλλά και με αξιοπρέπεια. Οπως ήταν αναμενόμενο, νίκησε η αλήθεια του λαού. Κι αυτή την αλήθεια ας τη δούμε κατάματα συνειδητοποιώντας σε τι χώρα ζούμε, ας αναλογιστούμε τις ευθύνες μας. Μη νομίζετε ότι είμαι καμιά αισιόδοξη. Ζούμε την πιο δύσκολη φάση της Ευρώπης, το κακό παιχνίδι ξεκινά από εδώ. Θα ακολουθήσουν κι άλλες χώρες, που θα βράσουν σε καυτό νερό.

Εγώ δεν θα τσακωθώ με κανέναν ό,τι κι αν έχει ψηφίσει. Θα τον κοιτάξω στα μάτια και θα προχωρήσουμε μαζί. Είμαι και θέλω να είμαι Ευρωπαία. Αυτή είναι η κουλτούρα μου, τα διαβάσματά μου, η τέχνη που παρακολουθώ. Εκεί ταξιδεύω, εκεί μπορώ να δουλέψω αν θέλω. Αλλά θέλω επίσης όταν έρχεται κάποιος αρχηγός ξένου κράτους να μην είμαι αναγκασμένη να μένω σπίτι επειδή κλείνουν όλοι οι δρόμοι της πόλης μου. Τόσο με αγαπούσαν αυτοί οι ηγέτες που έπρεπε να μείνουν έρημες περιοχές ολόκληρες για χάρη τους;

• Θα τα καταφέρουμε;

Πιστεύω ότι αν μιλάς αληθινά, σε ακούει το σύμπαν, γιατί η κραυγή βγαίνει από μέσα σου. Ασχετα με το αν η ζωή είναι μικρή και δεν προλαβαίνουμε να δούμε το θαύμα της στάσης που κρατούμε... Οι πρόγονοί μας δεν είπαν ότι η ζωή είναι περίπατος. «Δεν είναι εύκολες οι θύρες αν η χρεία τις κουρταλεί», έλεγε ο Σολωμός. Αν δεν τολμήσουμε, δεν έχει νόημα να ζούμε.


Οι ανυπότακτοι ήταν πάντα επικίνδυνοι

Η Εναλλακτική πρόταση

Εναλλακτική πρόταση ή και σαφώς αντιπρόταση είναι ο Ελληνισμός, όχι στο επίπεδο της ιδεολογίας (εθνικισμού, θρησκοληψίας, πολιτικού αυταρχισμού), αλλά στο έμπρακτο επίπεδο του «τρόπου»: άλλου νοήματος, άλλης πρακτικής, άλλων στόχων της συλλογικότητας και των θεσμών της.

ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΙΑΝΝΑΡΑΣ

Η Ευρώπη γεννήθηκε από το Σχίσμα

Στοιχείο ταυτότητας του ελληνικού «τρόπου» ή πολιτισμού ήταν η απόλυτη προτεραιότητα της αναζήτησης του αληθούς: να κατορθώσουμε το αληθές ως «τρόπο» της ύπαρξής μας. Τότε η γλώσσα είναι γεγονός κοινωνίας της εμπειρίας του αληθούς, η Ιστορία πεδίο πολιτικής πραγμάτωσης του αληθούς (πραγμάτωσης του κοινού αθλήματος της «πόλεως»), η μεταφυσική επίσης άθλημα έμπρακτης μετοχής σε εκείνο τον κοινωνούμενο «τρόπο» που οδηγεί στο να υπάρχεις επειδή ελεύθερα θέλεις να υπάρχεις, και θέλεις να υπάρχεις επειδή αγαπάς.

Κριτική πρόσληψη, όχι στείρα μίμηση